Hoà thượng Thích Chơn Không
Trưởng ban Hướng dẫn Phật tử Tp.HCM

1. Dẫn nhập
Trong giáo lý Phật giáo, đệ tử của Đức Phật gồm có tứ chúng: Tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc (cận sự nam, thiện nam), và ưu bà di (cận sự nữ, tín nữ) hoặc gọi là thất chúng gồm: Tỳ kheo, tỳ kheo ni, thức xoa, sa di, sa di ni, ưu bà tắc, và ưu bà di. Trong đó, thiện nam tín nữ chiếm đa số, đại diện cho nhiều thành phần trong xã hội; từ vua quan cho đến thường dân, thường được nhắc đến trong nhiều kinh điển.
Về công tác tổ chức quản lý điều hành hiện nay, trong lời nói đầu của Quy chế hoạt động Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương có ghi: “Phật tử tại gia là bộ phận đông đảo trong “Tứ chúng đồng tu” của Phật giáo, đã có những cống hiến xứng đáng vào các Phật sự lợi đạo ích đời”.
Phật tử tại gia chính là ưu bà tắc và ưu bà di! Trong gần 2000 năm lịch sử Phật giáo nước nhà, cùng với giới xuất gia, quần chúng Phật tử tại gia không chỉ luôn dõng mãnh tu học theo hướng dẫn của chưTăng Ni, mà còn thể hiện tốt vai trò hộ trì chánh pháp, nhiệt tâm, nhiệt tình dấn thân phụng sự đạo pháp và dân tộc trên nhiều lĩnh vực như: chính trị, văn hoá, giáo dục, nghiên cứu, biên soạn, phiên dịch, kiến trúc, xây dựng, từ thiện xã hội, v.v… Đặc biệt, đã hình thành những bậc vĩ nhân “Hộ quốc an dân” giúp đời giúp đạo, như Đức vua Lý Công Uẩn, Phật hoàng Trần Nhân Tôn, Chúa Sải Nguyễn Phúc Nguyên, v.v… Trong thời cận đại, xuất hiện nhiều cư sĩ đáng kính như: Cư sĩ Nguyễn Năng Quốc hiệu Vi Khanh, Cư sĩ Nguyễn Hữu Kha hiệu Thiều Chửu, Cư sĩ Tâm Minh – Lê Đình Thám, Cư sĩ Nguyên Hùng – Võ Đình Cường, Cư sĩ Chánh Trí – Mai Thọ Truyền, Cư sĩ Hồng Tại – Đoàn Trung Còn, v.v… Những vị này đã công đức lớn với đạo pháp và dân tộc, có nhiều tác phẩm Phật học để đời, thật sự xứng đáng với vai trò hộ trì chánh pháp.
2. Nội dung
2.1. Định nghĩa Hộ trì:
Thế nào là hộ trì?
Hộ là giúp đỡ, che chở, bảo hộ, bảo bọc, làm cho đối tượng được giúp đỡ bền vững, lâu dài.
Trì là cầm, nắm, giữ lại, giữ gìn, giữ chắc, không cho rời rạc. Hộ trì có nghĩa rộng là phát tâm giữ gìn, bảo hộ làm cho lớn mạnh, vững chãi, dài lâu một việc mà mình tin rằng tốt đẹp, xét ra thấy lợi mình, lợi người trong hiện tại cũng như tương lai.
2.2. Định nghĩa Chánh pháp
Chánh pháp, chính là các phương pháp tu tập, do Đức Phật và chư Tổ sư truyền dạy, hướng dẫn cách thức thực tập, hành trì, trau dồi, công phu, để đạt đến an lạc, giải thoát, giác ngộ, không còn sinh tử luân hồi đau khổ trong ba cõi. Do đó, chúng ta cần phải nỗ lực học hỏi, nghiên cứu, tìm hiểu, nghiền ngẫm, tư duy những lời Đức Phật và chư Tổ giảng dạy trong kinh, luật, luận.
Để định nghĩa rõ ràng về chánh pháp, chúng ta cũng cần nói qua về “tà pháp”. Tà pháp là những pháp đem lại sự khổ đau, phiền não, trói buộc, xung đột, trầm luân trong sinh tử luân hồi.
Có thể phân chia “tà pháp” thành thường kiến (chấp thường) và đoạn kiến (chấp đoạn). Thường kiến và đoạn kiến tồn tại song song với chánh kiến.
Thường kiến là sự nhận thức hiểu biết sai lầm về vũ trụ nhân sinh; như chấp “cái tôi” cố định, vạn vật là trường tồn bất biến, không có luân hồi, sinh tử, đi ngược với lý “vô thường, vô ngả ”. Chấp đoạn tức là cái nhìn, cái hiểu lệch lạc về con người và vạn vật. Cho rằng: con người và tất cả vạn vật do vật chất sinh ra, sau khi chết hoặc kết thúc giai đoạn hiện hũu là mất hẳn, các yếu tố vật chất tan rã, trở về nguồn gốc của nó, không có tâm thức gì tồn tại, đi ngược với lý “nhân quả, nghiệp báo, luân hồi, sanh tử”! Chúng sinh luôn dao động giữa tà kiến, tà pháp với chánh kiến, chánh pháp. Do đó, chúng ta thử tìm hiểu vấn đề “Hộ trì chánh pháp”.
2.3 Định nghĩa hộ trì chánh pháp
2.3.1. Đối với Tăng già
Tăng già là danh từ chung gọi chúng xuất gia, những vị đã thọ cụ túc giới được gọi là đại đức Tăng Ni, cao hơn nữa là hàng giáo phẩm đáng kính như: hoà thượng, thượng tọa, ni trưởng, ni sư. Tăng già giữ vai trò lãnh đạo, vị trí hàng đầu, cột trụ trong hộ trì chánh pháp. Tăng già hộ trì chánh pháp bằng nhiều phương thức, nhiệm vụ, như: hành trì giới luật, trau dồi đạo đức, tinh tấn tu hành, nâng cao trí tuệ, hoằng dương chánh pháp, hướng dẫn Phật tử tu hành, v. v…
2.3.2. Đối với cư sĩ Phật tử
Cư sĩ Phật tử có vai trò hộ trì khác với Tăng già khác với Tăng già, như thực hành lời Phật dạy theo Nhân thừa, Thiên thừa trong đời sống thế tục, giữ gìn kế thừa nền đạo trong gia đình dòng tộc, cúng dường Tam bảo, kiên cố tín tâm, tăng trưởng đạo tâm, tu tập theo sự hướng dẫn của Tăng Ni, …
2.4. Nhận thức đầy đủ vai trò hộ trì chánh pháp của cư sĩ Phật tử
2.4.1. Tình trạng có sự nhận thức phiến diện
Trong thực tế, từ trước đến nay, nhận thức về vai trò hộ trì chánh pháp cũng có vài sự khác biệt:
Một số không ít Tăng Ni, cư sĩ Phật tử coi vai trò hàng đầu của người cư sĩ Phật tử là cúng dường, bố thí: tịnh tài, tịnh vật, xây chùa, đúc tượng, in kinh, làm từ thiện, v.v… để duy trì sinh hoạt Phật giáo. Bởi lẽ rất hiển nhiên là người cư sĩ Phật tử sống trong đời sống thế gian, lao động sản xuất, làm dịch vụ, kinh doanh,… có thu nhập. Đây là điểm khác biệt khách quan, rõ ràng giữa giới cư sĩ Phật tử (tại gia) và giới Tăng già (xuất gia). Cho nên, không ít người cư sĩ Phật tử cho rằng mình cúng dường, bố thí nhiều thì phước báu càng lớn, xem nhẹ việc tu hành thanh tịnh gắn liền với tịnh tài cúng dường, bố thí.
Trong thời gian gần đây, một số tu sĩ cũng hướng dẫn cư sĩ Phật tử tập trung tu hành theo hướng ra sức cúng dường bố thí, tạo phước đời này, đời sau. Theo người viết cúng dường bố thí tất nhiên là đúng, nhưng nếu chỉ khuyến khích cư sĩ Phật tử cúng dường bố thí tịnh tài tịnh vật thì sự phiến diện đó ắt dẫn tới những tác động tiêu cực, như chúng ta đã thấy trong những năm gần đây.
Do vậy, đóng góp của tham luận này là từ giáo pháp của Đức Phật hướng đến những nhận thức toàn diện, đầy đủ, chân thực, cập nhật về vai trò của người cư sĩ Phật tử trong việc hộ trì Chánh pháp.
2.4.2. Giới hạn thế nào được coi là người cư sĩ Phật tử ?
“Phật tử” là người con Phật? Nếu gọi chỉ hai chúng ưu bà tắc, ưu bà di là Phật tử, thì hoá ra phân biệt giới xuất gia ở ngoài khái niệm Phật tử? Do đó, người viết đề nghị sử dụng cụm từ cư sĩ Phật tử, hoặc Phật tử tại gia, hàm ý phân biệt với các Phật tử là người xuất gia (Tăng, Ni). Trước năm 1981, từ “cư sĩ” được sử dụng phổ biến. Sau này từ “Phật tử” được sử dụng rộng rãi hơn.
Cư sĩ là những người tu tại gia (không xuất gia, không cạo tóc) phát tâm quy y Tam Bảo, giữ gìn năm giới cơ bản và tu tập theo giáo lý của Đức Phật ngay trong cuộc sống đời thường. Họ còn được gọi là nam cư sĩ (Ưu-bà-tắc) hoặc nữ cư sĩ (Ưu-bà-di), đóng vai trò hộ trì Tam bảo và lan tỏa giáo lý. Cư sĩ cũng là danh từ tôn vinh những Phật tử trí thức có nhiều công đức hộ trì Tam bảo, như đã trình bày trong phần dẫn nhập.
Đức Phật đã căn cứ vào việc thọ giới và giới tính để phân chia những đệ tử của mình thành tứ chúng/thất chúng. Ngay cả việc phân chia thành tứ chúng, cũng căn cứ vào giới luật. Giới luật, gọi tắt là giới, là cấp độ phát nguyện thọ các giới cần giữ, không phạm các giới cấm là hành vi tu tập. Trong khi đó chúng đệ tử của Đức Phật là nam hay nữ thì tùy hoàn cảnh khách quan của mỗi người, để thọ nhận giới pháp. Cho nên, việc hướng dẫn cư sĩ Phật tử phải giáo huấn họ nghiêm trì giới luật, kính Phật trọng Tăng, hiếu thuận với cha mẹ làm đầu.
Cần phân biệt rõ, người đi chùa, lễ Phật hay thực hành cả việc tụng kinh, niệm Phật, trì chú, nhưng không phát nguyện thọ giới, hành trì giới luật để trở thành một thành viên trong tứ chúng là còn thiếu sót. Vị trụ trì liên quan với những Phật tử này, nên đặc biệt quan tâm khuyến hóa, để họ chính thức trở thành đệ tử của Tam bảo.
2.4.3. Người cư sĩ hộ trì chánh pháp theo nhân duyên không khácTăng Ni hộ trì chánh pháp về bản chất và lại có những trường hợp đặc thù phải là người cư sĩ mới thực hiện được.
Ở phần trên, chúng ta đã nói đến việc người cư sĩ Phật tử cúng dường tịnh tài, tịnh vật cho Tam bảo là hộ trì chánh pháp. Do đó, trách nhiệm của người Cư sĩ Phật tử ở chỗ này nặng nề hơn giới xuất gia. Trong thực tế hiện nay, việc thực hiện Phật sự sẽ bị ảnh hưởng, nếu nguồn tịnh tài cúng dường bị thiếu hụt, giảm sút! Theo đó, đời sống tu tập củaTăng Ni cũng sẽ gặp khó khăn. Trách nhiệm hộ trì chánh pháp như thế đè nặng trên vai người cư sĩ Phật tử!
Người cư sĩ Phật tử thọ trì giới luật dù năm giới cũng là hướng đến thiện nghiệp, là nhân lành, duyên tốt, để được an lạc giải thoát giác ngộ; từng bước tiến lên quả vị Bồ đề. Thọ ngũ giới, người cư sĩ Phật tử không tự giới hạn mình ở quả vị nhân thiên, mà phải được coi là khởi đầu trên hành trình chứng đắc thánh quả. Đó là tiến trình từng bước vượt lên cấp độ nhân thiên, hành Bồ tát đạo.
Đức Phật giáo huấn cho tứ chúng đệ tử luôn lấy giới luật làm căn bản quan trọng. Con đường hành trì giới luật là quá trình đạt đến kết quả tu tập bằng giới: “Nhân giới sanh định, nhân định phát huệ”. Trong đó, người tu theo đạo Phật được hướng dẫn từ thấp đến cao, từ “bán thời gian” đến “toàn thời gian”, từ năm giới đến thọ giới Bát Quan trai, giới Thập thiện và cuối cùng là giới Bồ tát – Giới Bồ tát là giới phẩm cao nhất, nơi giao thoa trong tu tập giữa hàng xuất gia và tại gia. Bản chất của việc tu trì giới luật đó là hộ trì chánh pháp. Vì thế, người cư sĩ Phật tử giữ nghiêm giới luật, người xuất gia tu hạnh gì, người tại gia cũng có thể tu hạnh đó, chỉ khác về cấp độ giới luật.
2.4.4 Đổi mới quan niệm về Phật sự
Phật sự là những công việc đã được nêu ra từ thời Đức Phật, đồng thời có những công việc mới phát sinh trong những thập kỷ gần đây, như: tổ chức, quản lý, điều hành Phật sự theo khoa học hiện đại. Đặc biệt là tổ chức nhân sự Tăng Ni, Phật tử trong tu học, và các vấn đề nhạy cảm được xã hội quan tâm.
Nhận thức người cư sĩ Phật tử có vai trò hộ trì chánh pháp không khác người xuất gia, theo những cấp thọ giới khác nhau, dẫn đến hệ quả nâng cao vai trò và trách nhiệm của người Phật tử trong nhiều Phật sự.
Như chúng ta đã biết danh sách tên tuổi cư sĩ Phật tử có nhiều đóng góp cho sự hoằng truyền, chấn hưng Phật giáo nêu ở phần dẫn nhập cho thấy rằng: nếu có nhân duyên phù hợp, người cư sĩ Phật tử có thể có những đóng góp lớn trong công tác hoằng pháp, xây dựng tổ chức Giáo hội, các cơ sở Phật giáo và phát triển giáo dục Phật giáo…
Do vậy, xu hướng tổ chức hoạt động Phật sự hiện nay, cần nâng cao vai trò của người cư sĩ Phật tử, đồng thời có những yêu cầu cao hơn, nhiều hơn đối với người cư sĩ Phật tử?
Như đã nêu trong phần dẫn nhập, cư sĩ Phật tử (ưu bà tắc, ưu bà di) có số lượng đông đảo trong tứ chúng. Do đó, đương nhiên trong số lượng nhân sự cư sĩ Phật tử đông đảo đó sẽ có rất nhiều nhân tài, nhiều nhà trí thức được đào tạo ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Những trí thức, tài năng cư sĩ Phật tử là một nguồn nhân lực quan trọng trong việc hộ trì chánh pháp. Ngày xưa, Thiền sư Vạn Hạnh đầu tư giáo dục chú tiểu Lý Công Uẩn mà làm rạng danh Phật giáo, Phù Vân Quốc sư khéo giáo hóa vua Trần Thái Tông mà đất nước được thanh bình, nhân dân được an cư lạc nghiệp.
Nay với quan điểm nâng cao vai hộ trì chánh pháp của hàng Phật tử tại gia, thì người cư sĩ Phật tử phải vừa là đối tượng, vừa là chủ thể hoằng pháp, khuyến hóa các thành viên trong gia đình, các bạn đồng nghiệp, và những người có duyên hội ngộ.
2.4.5. Cập nhật vai trò hộ trì chánh pháp của người cư sĩ Phật tử hiện nay
Từ khi bắt đầu sự nghiệp chấn hưng Phật giáo vào đầu thế kỷ XX, ngoài việc đảm nhiệm vai tròlà những người hỗ trợ tài vật trong viẹc tu hành của chư Tăng, Ni và làm Phật sự, người cư sĩ Phật tử đã phát huy vai trò hộ trì chánh pháp bằng nhiều Phật sự mới, phát sinh từ nhu cầu thời đại, mà người xuất gia không có thuận lợi bằng.
– Ở miền Bắc, người cư sĩ Phật tử đã đóng vai trò chủ động và then chốt thành lập tổ chức Phật tử đầu tiên, hình thức là một hội đoàn quy tụ những cư sĩ Phật tử trí thức, khoa bảng, tầng lớp tinh hoa xã hội. Chính những cư sĩ trí thức miền Bắc như: Cư sĩ Nguyễn Năng Quốc hiệu Vi Khanh, Cư sĩ Nguyễn Hữu Kha hiệu Thiều Chửu, Cư sĩ Trần Trọng Kim, Cư sĩ Trần Văn Giáp, Cư sĩ Nguyễn Văn Ngọc, v.v… đã viết những tác phẩm, những bài báo nghiên cứu Phật học đầu tiên bằng chữ quốc ngữ, theo phương pháp Tây học phổ biến rộng rãi. Những buổi diễn giảng trong buổi đầu Chấn hưng Phật giáo miền Bắc, hầu hết do cư sĩ Phật tử đảm trách?
– Ở miền Trung, Cư sĩ Tâm minh Lê Đình Thám đã thành lập tổ chức Gia đình Phật tử, quy tụ thanh thiếu đồng niên Phật tử, sinh hoạt theo phong cách hướng đạo, đến nay vẫn còn được duy trì hoạt động. Trong công việc đặc thù này, Tăng Ni không thể phụ trách, trực tiếp điều hành, mà chỉ có thể thích hợp với vai trò là thầy giáo hạnh. Cử sĩ Nguyên Hùng – Võ Đình Cường với nhiều tác phẩm văn học để ời, như: Ánh đạo vàng, Thử Hòa Điệu Sống, Những cặp kính màu,…
– Ở miền Nam, cư sĩ Chánh Trí Mai Thọ Truyền sáng lập Hội Phật học Nam Việt, lập hơn 40 chùa chi nhánh, Tạp chí Từ Quang (xuất bản từ năm 1951 đến 1975) đây là ấn phẩm Phật giáo uy tín, đóng vai trò quan trọng trong công cuộc truyền bá Phật giáo tại miền Nam Việt Nam. Cư sĩ Hồng Tại – Đoàn Trung Còn sáng lập Tịnh độ Tông Việt Nam, có khá nhiều chi nhánh ở khắp các tỉnh miền Nam, lập Phật học Tòng Thơ, phiên dịch trước tác khoảng 50 tác phẩm quý giá, tiêu biểu nhất là bộ Phật học từ điển.
2.4.6.Vấn đề khủng hoảng truyền thông hiện nay
Để hộ trì chánh pháp trong bối cảnh đặc thù này, người cư sĩ Phật tử có vai trò đặc biệt, là mũi nhọn xung kích đấu tranh trực diện quyết liệt với những luận điệu xuyên tạc, bôi xấu, huỷ hoại Phật giáo Việt Nam, tổ chức GHPGVN.
Cuộc tập kích truyền thông nhằm vào Phật giáo Việt Nam, “xét về bề ngoài”, được tiến hành bởi nhiều thành phần xã hội khác nhau, chứ không phải do các tôn giáo khác. Vì vậy, nếu trong việc đấu tranh phản biện và bác bỏ các luận điệu sai trái ấy mà chỉ để người tu sĩ Phật giáo tự mình lên tiếng thì không phù hợp. Việc phản ứng như vậy chẳng những không đạt hiệu quả, mà còn dễ rơi vào kịch bản và bẫy truyền của họ đã sắp đặt.
Trường hợp người cư sĩ Phật tử, trong vai trò hộ trì chánh pháp lên tiếng phản bác, vạch trần âm mưu bôi nhọ Phật giáo Việt Nam thì đương nhiên sẽ thể hiện sự khách quan, phù hợp, toàn diện, khả năng bảo đảm đạt được hiệu quả hộ trì chánh pháp cao hơn.
Tiếc rằng, việc cập nhật vai trò hộ trì chánh pháp của người cư sĩ Phật tử trong tình hình mới chưa kịp thời can thiệp. Vừa qua, người cư sĩ Phật tử hộ trì chánh pháp bằng những việc làm cụ thể, chống lại tập kích truyền thông vào đạo Phật chỉ là tự phát, đơn lẻ, chưa đủ sức mạnh, để giải quyết vấn đề.
Cuộc đấu tranh chống tập kích truyền thông, bôi nhọ xuyên tạc Phật giáo, chống lại việc gây rạn nứt nội bộ Phật giáo, giữ gìn uy tín các nhà tu hành chân chính là công việc hộ trì chánh pháp trường kỳ. Do đó, cần có những nhận thức đầy đủ, đúng mức, nhất là cập nhật về vai trò hộ trì chánh pháp của người cư sĩ Phật tử ở những hoạt động đặc thù mà người xuất gia không tiện để tham gia.
3. Kết luận
Xuất phát từ tổ chức về tứ chúng mà Đức Phật đã truyền dạy, bài viết hướng tới mục tiêu cụ thể, làm sao để người cư sĩ Phật tử hộ trì chánh pháp với nhiều thuận duyên hơn, nhiều bước tinh tấn hơn, kết quả ngày càng tốt đẹp hơn nữa, góp phần công đức vào công cuộc xây dựng ngôi nhà GHPGVN ổn định vững mạnh lâu dài.
Thông qua bài viết này, tác giả xin đưa ra 07 Kiến nghị như sau:
Nên duy trì ngành Hướng dẫn Phật tử, và đổi danh xưng “Ban Hướng dẫn Phật tử” thành “Ban Phật tử”, nên tạo thêm điều kiện thuận lợi cho người cư sĩ hộ trì chánh pháp có tiếng nói trong Giáo hội. Lý do, với danh xưng Ban Hướng dẫn Phật tử như hiện nay, và với chức năng như tên gọi: “hướng dẫn” là điều không phù hợp, dễ gây ngộ nhận chồng chéo với Ngành Hoằng pháp.
Về vai trò trách nhiệm của “Ban Phật tử” tương lai, chính là nâng cao tính chuyên môn trong công tác: tổ chức, quản lý, điều hành các mô hình sinh hoạt tu học, như: đạo tràng, khóa tu, hội trại, trại hè, v.v…và kết nối, giao lưu với các đoàn thể trong cũng như ngoài Giáo hội, tạo động lực mới thúc đẩy thuận lợi cho nhiều hoạt động Phật sự của Giáo hội. Ban Phât tử đặc biệt quan tâm đến lĩnh vực Phật sự dành cho: giới trẻ, thanh thiếu nhi Phật tử, Gia đình Phật tử, đồng bào dân tộc thiểu số, v.v…
Việc quản lý cư sĩ Phật tử nên tương tự như quản lý Tăng sự. Tức là, Giáo hội phải quản lý toàn bộ tứ chúng. Quản lý toàn bộ tứ chúng là quản lý tất cả các thành viên theo đạo Phật.
Theo xu hướng tổ chức hoạt động Phật sự hiện nay, cần nâng cao vai trò của người cư sĩ Phật tử, đồng thời có những yêu cầu cao hơn, nhiều hơn đối với người cư sĩ Phật tử? Do đó, trong HĐTS, và BTS các tỉnh thành nên cơ cấu thêm thành viên là cư sĩ Phật tử.
Trong 2 nhiệm kỳ qua, các Ban, Viện được Trung ương Giáo hội cho phép lập các Phân ban theo nhu cầu, đã có vài Ban lập ra khá nhiều Phân ban không cần thiết; chồng chéo, trùng lấp với nhau. Trước hiện tượng này, kính đề nghị Trung ương Giáo hội đặc biệt quan tâm chấn chỉnh trong kỳ Đại hội tới, để các hoạt động Phật sự được thành tựu viên mãn.
Trong khoảng 20 năm qua, có nhiều Phật tử tự lập: ban trợ niệm, ban hộ niệm, tịnh độ đạo tràng, thuyết giảng trong nhóm, v.v… được họ tiến hành riêng lẻ, tự phát, thiếu sự liên hệ với Tăng, Ni và tự viện.
Thiết nghĩ, Giáo hội nên sớm có kế hoạch tiếp xúc và tập hợp họ lại, tạo thuận duyên cho họ hoạt động trong sự quản lý của Giáo hội cơ sở, nơi có đạo tràng tự phát, không nên để họ tự lập “đạo tràng” ở tư gia, quán cơm chay, thậm chí, đôi lúc có màu sắc đối kháng với Tăng, Ni và tự viện, như đã xảy ra một số nơi.
Trong những năm gần đây, một số “người” tự lập các nhóm “kinh sư” kết nối với các cơ sở dịch vụ mai táng, nhận “làm đám tang”, “cúng thất, cúng tuần tại tư gia”. Thậm chí, có nhóm chủ trì các lễ đặc biệt, như: chẩn tế, đề phang, xá hạc, có kèn trống, đẩu phách, v.v…. Vì họ không phải là người xuất gia chân chính, tu học đàng hoàng, nên họ đã gây ra không ít hiểu lầm về cách hành xử của họ đối với cư sĩ Phật tử. Nhiều cư sĩ Phật tử rất chạnh lòng và hoan hỷ: khi hữu sự mà không được Tăng, Ni nhiệt tình hỗ trợ; trong lúc tang gia bối rồi họ lại gặp phải “nhà đòn” bao trọn gói với mấy ông “sư dởm”.
Nếu Giáo hội không kịp thời chấn chỉnh thì vai trò lãnh đạo tinh thần và đạo tình củaTăng Ni sẽ mất dần trong lòng người cư sĩ Phật tử!
Nam mô Hoan Hỷ Tạng Bồ tát Ma ha tát!












